Een seksscène in een film, dat is een voltallige technische ploeg, schijnwerpers, een camera op een paar centimeter afstand en twee acteurs die eruit moeten zien alsof ze zich helemaal laten gaan. Lang werd dat aan improvisatie overgelaten. De intimiteitscoördinator bereidt dat moment voor als een stunt: grenzen besproken, bewegingen vastgelegd, set gesloten. Wat die precies doet, van het script tot de montage, wat die niet doet, en hoe het werkt als de seks niet meer gesimuleerd is: we nemen je mee achter de camera.
Wat is een intimiteitscoördinator?
Een intimiteitscoördinator bereidt de opnames van naaktscènes, gesimuleerde seks of zoenen voor en begeleidt ze, zodat elke acteur er veilig en met instemming aan meedoet. De Raad voor Cultuur, die de regering adviseert, omschreef het vak in 2022 als ”de persoon die de grenzen van acteurs op het gebied van naaktheid en intimiteit bespreekbaar maakt op de set”.
Het terrein is breder dan seksscènes. De Nederlandse richtlijnen voor de set, een vertaling van die van de Britse Ita O’Brien door intimiteitscoördinator Markoesa Hamer en Maxime Vandommele, gaan over ”intimiteit, gesimuleerde seksscènes en/of naakt”, en vragen bij seksueel intimiderende of gewelddadige scènes om een intimiteitscoördinator te overwegen ”in samenwerking met een stuntcoördinator”. Ze hebben ook een apart deel voor toneel, en Ita O’Brien werkte in 2025 voor De Nationale Opera. In Nederland bundelen onder anderen Marjan Lammers en actrice Cynthia Abma hun krachten in Intimiteitscoördinatie Nederland (IC NL).
De coördinator werkt als tussenpersoon tussen de productie, de regie en de acteurs: volgens de Rollengids van de Nederlandse film- en AV-sector stemt de coördinator wensen af met de regisseur, de eerste regieassistent of de productie, en vertaalt ze naar concrete handelingen binnen de grenzen van de acteurs. Cynthia Abma vergelijkt het vak in LINDA. met een ander beroep op de set:
”Bij een vechtscène zeg je ook niet tegen acteurs: ‘Hier heb je twee zwaarden, ga maar lekker improviseren’. Je huurt een stuntcoördinator in om de acteurs te begeleiden. Waarom zou je dat niet ook doen bij een intieme scène?”
Cynthia Abma, intimiteitscoördinator, in LINDA. (2022)
Wat doet een intimiteitscoördinator, stap voor stap?
Alles speelt zich af voordat de camera draait. Het werk volgt de productie van het script tot de montage, in vier fasen. Het doel, zei Markoesa Hamer op het filmfestival van Rotterdam: intieme scènes ”interessanter en meer onderdeel van het verhaal” maken, ”binnen de grenzen van de acteurs”. Met andere woorden: de acteurs beschermen zonder de scène kapot te maken.
Voor de opnames: het script en ieders grenzen
De coördinator pluist het script uit om alle intieme scènes op te sporen en bespreekt daarna met de regisseur hoe ze gefilmd worden, zo beschrijft IC NL het. Volledig frontaal naakt of alleen de billen, een streling of iets heftigers, en in welk tempo? Staat er alleen dat ze seks hebben, dan laat de coördinator de schrijver de scène stap voor stap uitschrijven, vertelde actrice Joy Delima (Dirty Lines) aan Screen Daily. Daarna volgt een gesprek onder vier ogen met elke acteur: wat wil je laten zien, waar liggen je grenzen, wat maakt je ongerust? Joy Delima weet hoe het zonder ging. In haar eerste serie moest haar tegenspeler haar van de regisseur tegen de muur smijten, wurgen en zoenen, en ”niemand heeft me ooit gevraagd: ‘Is dit oké, triggert dit je op een of andere manier?’”
Die afspraken komen op papier. Volgens de Nederlandse richtlijnen moet het type naakt in het contract ”duidelijk besproken” worden, en bij naaktscènes geldt: ”de voorgestelde shots worden opgeschreven en de acteur in kwestie dient hiervoor schriftelijke toestemming te geven”. De producent zorgt volgens de Leidraad veilig en gezond werken van de sector tijdens de voorbereiding voor een gesprek met de betrokkenen over de invulling van de scènes. En de coördinator denkt aan de uitrusting, van bedekkend ondergoed (de zogeheten modesty garments) tot de siliconen beschermer ”zoals rugbyspelers die gebruiken” die Joy Delima tijdens een scène droeg.
Tijdens de repetities: een choreografie
Dan wordt de scène gerepeteerd. ”We repeteren en maken gezamenlijk een choreografie waarin iedereen zich veilig voelt”, zegt Marjan Lammers. De coördinator legt elke beweging vast: de Nederlandse richtlijnen laten de scène opdelen in blokken, bespreken welke lichaamsdelen aangeraakt mogen worden en welke niet, en benoemen elke fysieke actie ”met behulp van duidelijke professionele woorden”. Ze zijn ook duidelijk over de standaard: ”Genitaliën raken elkaar niet”, er is altijd ondergoed of andere bescherming, en ”zoenscènes zijn standaard zonder het gebruik van de tong”. Markoesa Hamer werkt daarbij nauw samen met de cameramensen en het geluid.
Op de draaidag: een gesloten set en het recht om stop te zeggen
Op de draaidag zorgt de coördinator voor een gesloten set: ”Alleen essentiële crewleden zijn aanwezig tijdens draaien, monitoren buiten de set staan uit”, schrijven de Nederlandse richtlijnen. De coördinator controleert de bescherming en loopt vlak voor de opname nog eens alles door met elke acteur; de richtlijnen vragen de scène ook ”vlak voor en tijdens de opnames” te bespreken. Instemming is volgens dezelfde richtlijnen ”iedere keer” nodig, nooit voor eens en altijd, een acteur is alleen naakt ”tussen ‘actie’ en ‘gestopt’”, en vooraf spreek je een manier af om de opname te stoppen, zoals een ”time-out”. Tijdens de opname kijkt de coördinator mee op de monitor, zoals Alicia Rodis op de set van The Deuce, en ”een intimiteitscoördinator kan ingrijpen als zo’n afspraak niet wordt nageleefd”, schrijft de Raad voor Cultuur.
Want niet alles wordt hardop gezegd. ”Het is echt fijn om iemand tussen jou en de regisseur te hebben, want een regisseur kan soms te groot voelen om mee te praten”, zei Joy Delima. En de coördinator zorgt voor het comfort van de lichamen. Op de set van de serie The Deuce gaf Alicia Rodis, de allereerste intimiteitscoördinator van HBO, actrice Emily Meade een kniebeschermer en bood ze haar tussen de takes mondspray en glijmiddel met een smaakje aan.
Na de opnames: de beelden en de acteurs
Het werk stopt niet bij de laatste take. De coördinator kan nagaan of de beelden overeenkomen met wat de acteurs hebben goedgekeurd, en de kring van mensen die de intieme beelden te zien krijgt klein houden. Wordt het werk als heftig ervaren, dan bespreekt de producent volgens de leidraad of er nadere begeleiding of nazorg nodig is, en ook dan kan de coördinator de acteurs bijstaan.
Voor: script uitgeplozen, grenzen besproken, afspraken op papier. Tijdens: bewegingen gerepeteerd, set gesloten, instemming opnieuw gevraagd en een stopsignaal. Na: beelden nagekeken en acteurs bijgestaan.
Wat een intimiteitscoördinator niet doet
De coördinator censureert niet, regisseert het spel van de acteurs niet en beslist niet in de plaats van de productie. Een acteercoach is het dus niet, en een meldpunt voor grensoverschrijdend gedrag evenmin: daarvoor kunnen werkenden in de sector volgens de leidraad altijd, ook anoniem, terecht bij Mores, het steun- en adviespunt van de culturele, creatieve en mediasector.
Een sekspolitie is de coördinator ook niet. ”We zijn geen sekspolitie met preutse, strenge regels”, zegt Marjan Lammers van IC NL. ”We denken juist mee hoe intieme scènes het krachtigst neergezet kunnen worden zonder grenzen te overschrijden.” En de grenzen die de coördinator bewaakt, zijn niet de eigen grenzen, maar die van de acteurs.
Beslissen doet de coördinator evenmin. Volgens de Rollengids begeleidt en ondersteunt de coördinator acteurs en regie; de verantwoordelijkheid blijft bij de opdrachtgever, de producent of de omroep die produceert. Die betrekt volgens de leidraad deskundigen zoals een intimiteitscoördinator bij de productie, en draagt de zorg voor veilig en gezond werken. Een coördinator inhuren ontslaat de producent dus niet van die zorg.
De grenzen die de coördinator verdedigt, zijn niet de eigen grenzen, maar die van de acteurs; de beslissing, en de veiligheid op de set, blijven bij de producent.
Waarom werk je met een intimiteitscoördinator?
Om de acteurs te beschermen, en om betere scènes te maken. Voor een onderzoek van de Universiteit Utrecht (2025) spraken 30 actrices, en hun oordeel is duidelijk: ”Met de komst van intimiteitscoördinatoren is er veel verbeterd aan de productie van intieme scènes”, niet alleen voor hun welbevinden, maar ook omdat er op een andere manier aan gewerkt wordt, wat volgens hen originelere scènes oplevert. Alicia Rodis vatte het samen in Rolling Stone:
”Als je set geen intimiteitscoördinator heeft, kun je in het beste geval misschien niet het verhaal vertellen dat je wilde vertellen. In het slechtste geval heb je acteurs die fysiek worden aangevallen.”
Alicia Rodis, intimiteitscoördinator, in Rolling Stone (2018)
Hoe werkt een intimiteitscoördinator in ethische porno?
In porno wordt de seks niet gesimuleerd, en juist daar heeft intimiteitscoördinatie de meeste zin. De Nederlandse teksten gaan er niet over: de richtlijnen voor de set spreken van ”gesimuleerde seksscènes”, de leidraad van de sector geldt voor films, series, documentaires, animatie en innovatieve mediaproducties, en het woord porno komt in geen van beide voor.
De ethische porno heeft daar niet op gewacht. Bij ERIKALUST, het productiebedrijf van Erika Lust, werkt Anarella Martinez als intimiteitscoördinator. Het verloop lijkt op dat van film: een videogesprek voor de opnames over de grote ”nee’s” en de grote ”ja’s”, alles nog eens doorgenomen op de draaidag, en tijdens de seks trekt de crew zich terug, zodat alleen de cameramensen en de geluidsmensen overblijven. Tijdens de opnames loopt Anarella Martinez heen en weer tussen de regieplek en de scène om de performers te raadplegen en de aanwijzingen van de regisseur over te brengen. Een intimiteitscoördinator helpt, zei Erika Lust in 2024 tegen The Hollywood Reporter, omdat er ”altijd een zekere machtsongelijkheid op een set” zal zijn.
”Ik denk dat verlangens veranderen: soms wil je iets, soms niet, soms wil je het nooit, soms wel.”
Anarella Martinez, intimiteitscoördinator bij ERIKALUST, in nss magazine
Paulita Pappel, medeoprichter van Lustery en van de studio HardWerk, presenteert zich als regisseur, producent en intimiteitscoördinator, en María Riot biedt haar diensten aan als intimiteitscoördinator voor films voor volwassenen.
De gedragscode van de Adult Studio Alliance laat zien wat dat werk wordt als niets gesimuleerd is. De alliantie werd in november 2025 opgericht door zes pornostudio’s, waaronder Aylo (het moederbedrijf van Pornhub), Dorcel en ERIKALUST, en belooft ”een intimiteitscoördinator, talentassistent of contactpersoon”, het recht om op elk moment elke handeling te weigeren, ook als die eerder was afgesproken, en soa-tests van minder dan veertien dagen oud. Een code blijft een belofte: de echte test is wat de performers erover zeggen. En wil je pornoacteur worden, dan is ”komt er een intimiteitscoördinator op de set?” een goede eerste vraag voordat je iets tekent.
Waar komt het beroep van intimiteitscoördinator vandaan?
Intimiteitscoördinatie komt uit het theater en de choreografie van toneelgevechten, en brak na de Weinstein-affaire door op het scherm. In 2004 past de Amerikaanse Tonia Sina, regisseur van toneelgevechten, haar duelleeroefeningen aan tot een methode voor intieme scènes. De Britse Ita O’Brien werkt sinds 2014 aan haar richtlijnen (Normal People, Sex Education). In 2018 besluit HBO dat al zijn series en films met intieme scènes een coördinator krijgen, en in december 2025 bekrachtigt de Amerikaanse acteursvakbond SAG-AFTRA zijn eerste cao voor intimiteitscoördinatoren. In Nederland werkte actrice Markoesa Hamer begin 2023 al vijf jaar als intimiteitscoördinator op film- en tv-sets, en sinds 2024 noemt de veiligheidsleidraad van de sector het vak bij naam.
De HBO-serie over de opkomst van de porno-industrie in het New York van de jaren zeventig. Juist voor deze serie, op verzoek van Emily Meade, die er een jonge pornoactrice speelt, nam de zender zijn eerste intimiteitscoördinator in dienst.